Megastigmus pistaciae, meyve içine yumurta bırakır ve larvalar burada beslenerek meyve çekirdeğini yok eder. Bu durum, özellikle ihracat ve iç piyasa için önemli olan yüksek kaliteli ürünlerin elde edilmesini zorlaştırır. Kimyasal ilaçlar, biyoteknik yöntemler ve biyolojik mücadele stratejileri, bu zararlı ile mücadelede kullanılabilecek etkili yöntemler arasında yer alır.

Antepfıstığı Meyve İçkurdu’nun zararı ve mücadelesi hakkında bilgi sahibi olmak, ağaç sağlığını korumak ve verimliliği artırmak için kritik öneme sahiptir. Bu zararlıya karşı alınacak önlemler, ürün kayıplarını azaltırken, sürdürülebilir bir tarım için de katkı sağlar.

Antepfıstığı Meyve İçkurdu (Megastigmus pistaciae) Tanımı ve Yaşayışı

Antepfıstığı meyve içkurdu (Megastigmus pistaciae) erginleri 4,0-5,9 mm boyunda, genellikle sarı renklidir. Baş sarı, petek gözler büyük ve kırmızıdır. Antenlerin uç kısmı iplik gibidir. Mezotoraks oldukça iyi gelişmiş olduğundan, zararlı kambur gibi görünür. Yumurta koyma borusu (ovipozitör) iyi gelişmiş ve hemen hemen abdomen boyu kadardır.

Kanatlar şeffaf ve parlak, üzerleri çizgiler halinde esmer noktalı ve kıllıdır. Yumurtaları kirli beyaz renkli ve uzuncadır. Olgun larva 4,5-6,5 mm olup, rengi donuk kirli beyaz, yay biçiminde, baş ve abdomen uçları ince, ortası kalın ve bacaksızdır. Pupa 4,0-6,5 mm, rengi mat beyaz olup, serbest pupa tipindedir

Kışı antepfıstığı meyveleri içerisinde geçirerek, nisan ayı ortalarında pupa olur. Pupa dönemi 20-27 gündür. Larva, pupa olmadan önce çıkış deliğini hazırlar. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde iklim koşullarına bağlı olarak ergin çıkışları Şanlıurfa için mayıs ayının ilk haftası, Gaziantep için mayıs ayının 2. haftasında olmaktadır. Ergin çıkış süresi Şanlıurfa’da 27, Gaziantep’te 52 gün sürmektedir.

Ergin ömrü 6-8 gündür. Erginler, çıkışlarının üçüncü veya dördüncü gününde yumurta bırakmaya başlar. Yumurtalarını meyve sap kısmına yakın ve meyve embriyosuna ovipozitörü ile bırakır. Erginler her meyve tanesine bir yumurta bırakır, bazı tanelerin embriyosu içinden nadiren 2 larva çıkar. Yumurtalardan 5-6 gün içinde çıkan larvalar, meyve embriyosunda beslenir. Bu larvaların bir kısmı hızla gelişerek, temmuz-ağustos aylarında ergin olurlar.

Ancak, bu dönemde meyvenin kemik dokusu sertleşmiş olduğundan, bırakılan yumurtalardan çıkan larvalar, sertleşmiş meyve kabuğunu delerek meyve içine giremezler. Bu dönemde çıkan erginler popülasyonun ortalama %15’ini oluşturmaktadır. Diğer larvalar, ağaç üzerinde veya yere dökülen meyveler içinde kışı geçirmektedir. Yılda bir döl verir. Bazı yıllar diyapoz süresi 2 yıl kadar sürebilir.

Antepfıstığı Meyve İç Kurdu Zarar Şekli, Ekonomik Önemi ve Yayılışı

Esas zararı mayıs ayı içinde çıkan erginler meydana getirir. Yumurtalarını kemik dokusu sertleşmeyen meyvelerin sap kısmına yakın yere bırakır. Burada siyah renkli bir halka görülür ve reçine çıkışı olur. Zarara uğrayan meyveler ya kurur kahve renkli bir görünüm alır, ya da hasada kadar diğer meyvelerden farksız, ancak içsiz olarak gelişir. Meyve içi geliştikten sonra zarara uğrayan meyveler, karakteristik olarak olgunlaşmış gibi kırmızılaşır ve genellikle uç kısmı siyahlaşır. Zarar %40’a kadar varabilir. Her larva bir meyvede zararlı olur. Ülkemizde antepfıstığı yetiştirilen bütün alanlarda bulunmaktadır.

Megastigmus pistaciae Konukçuları

Ülkemizde M. pistaciae’nın konukçusu olarak antepfıstığı (Pistacia vera L.), buttum (P. khinjuk (Stocks)), menengiç (P. terebinthus L.) ve atlantik sakızı (P. atlantica Desf.) belirlenmiştir.

Megastigmus pistaciae Doğal Düşmanları ve Etkinlikleri

Tabloyu aşağıda kopyalanabilir şekilde oluşturdum:

Antepfıstığı Meyve İçkurdu Mücadelesi

Mekanik Mücadele

Hasattan sonra, ağaç üzerinde kalan çürük ve bozuk meyve salkımları ile yere dökülen ticari değeri olmayan meyveler toplanarak yakılmalıdır.

Kimyasal Mücadele

İlaçlama zamanı
Ağaç üzerinde kalmış veya toprağa dökülmüş bir yıl öncesine ait 300 meyve mart-nisan aylarında kontrol edilir. Meyve içinde saptanan canlı larva oranı %10 ise kimyasal mücadele yapılmalıdır.

İlaçlama yapılması gerekli olan bahçelerde yaklaşık 100 adet kurtlu meyve tel kafes içerisinde kültüre alınarak mayıs ayından itibaren ergin çıkışı izlenir. Yapılan günlük kontrollerde ilk ergin çıkışının görülmesinden bir hafta sonra ilaçlamaya başlanır.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları

Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı”nda tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler

İlaçlamada, hidrolik bahçe pülverizatörü veya motorlu bahçe pülverizatörü kullanılır.

İlaçlama tekniği

İlaçlama kaplama şeklinde yapılmalı ve meyve salkımlarının iyice ıslatılmasına dikkat edilmelidir.

Kaynak: Bitki Zararlıları Zirai Mücadele Teknik Talimatları

Diğer Bitki Zararlılarını İncelemek İçin Tıklayabilirsiniz.

Akdeniz Meyvesineği ile mücadele, hem ürünlerinizi korumanın hem de tarım sektöründe sürdürülebilirliği sağlamanın temel yollarından biridir. Eğer bu zararlı hakkında detaylı bilgilere ve ilaçlarına yazımızda yer verilmiştir.

Akdeniz Meyvesineği Tanımı ve Yaşayışı

Ergini, 4.5–6 mm boyundadır. Vücudunun genel rengi sarımsı kahverengidir. Başı sarı, gözleri büyük, yeşil madeni parıltılı, kenarları kırmızıdır. Toraks, abdomene oranla daha açık renkli olup üst tarafında ikinci segmentin alt yarısı ile dördüncü segmentin alt kısmının üçte ikisini kapsayan grimsi renkte iki şerit vardır. Kanatları geniş olup, üzerinde siyah ve soluk kahverengimsi şeritler bulunur. Ayrıca kanatların dip kısmına yakın yerlerde, küçük nokta ve lekeler mevcuttur. Bacakları kırmızımsı sarı olup, üzerinde sarı ve siyah kıllar bulunur. Dişilerde abdomenin sonunda, kılıç şeklinde sivri bir ovipozitörü vardır. Yumurtaları mekik şeklinde ve beyazdır. Larvası, beyaz renkli ve bacaksız, baş tarafı sivri, arkası (abdomenin sonu) küt bir yapıda olup, vücudu 11 segmentten oluşmaktadır. Pupa, koyu kahverenginde olup fıçı şeklindedir.

Akdeniz meyvesineği kışı, toprakta pupa veya ağaç üzerinde kalmış ya da yere dökülmüş meyvelerde, larva veya pupa olarak geçirir. Ancak, son yıllarda Akdeniz Bölgesi’nde erginlerine kış aylarında da rastlanmaktadır. İklim koşullarına bağlı olarak ilkbahar sonu, yaz başında çıkan erginler beslendikten sonra meyvelerin vurma olgunluğuna (renk dönüşümünün görüldüğü yani olgunlaşma başlangıcı) gelmesinden itibaren, yumurtalarını meyvelerin kabuğu altına ovipozitörleri ile açtıkları deliğe bırakırlar.

Açılan yumurtalardan çıkan larvalar meyvenin etli kısmı ile beslenerek üç dönem geçirir ve olgun larvalar kendilerini toprağa atarak, toprağın 2–3 cm derinliğinde pupa olurlar. Larvaların gelişme süresi, sıcaklığa bağlı olarak 9-18 gün arasında değişir. Pupa süresi, yazın 10–12 gündür.

Pupadan çıkan erginler 4-7 gün beslendikten sonra eşey olgunluğuna erişir. Dişilerin yumurta bırakmaları için, sıcaklığın 16ºC’nin üzerinde olması gerekir. Bir dişi ömrü boyunca yaklaşık 200-300 yumurta bırakabilir. Ergin ortalama ömrü doğal koşullarda 30-50 gündür. Bu zararlı, Ege Bölgesi’nde yılda 4–5, Akdeniz Bölgesi’nde 7-8 döl verebilir.

Ceratitis capitata Zarar Şekli, Ekonomik Önemi ve Yayılışı

Akdeniz meyvesineği erginleri; turunçgil ve nar meyvelerinin vurma olgunluğuna geldiği dönemde yumurta bıraktıkları noktalarda sarımsı lekelere, olgun meyvelere yumurta bıraktıkları noktalarda ise kahverengimsi lekelere neden olurlar.

Akdeniz meyvesineği’nin larvaları, meyveleri kurtlandırmak suretiyle zarar yapar. Meyvenin etli kısmında beslenen larvalar, meyvenin bu kısımlarında bir yumuşama ve çöküntü meydana getirir. Zarar görmüş meyveler, vaktinden önce olgunlaşır ve yere dökülür. Akdeniz meyvesineği, diğer konukçularına göre ayvada daha geç dönemde zarar yapmaktadır.

Özellikle ihraç edilen turunçgil, nar, şeftali, nektarin ve diğer ürünlerdeki zarar ülkemiz ekonomisi açısında çok önemlidir. Bu tür meyvelerin vuruklu veya bulaşık olması, ihracatımızı olumsuz yönde etkilemekte ve ürünlerin yurt dışına çıkarılmasına izin verilmemektedir. Zarar oranı bölgelere göre %5-80 arasında değişmektedir.

Dünyadaki subtropik ve tropik iklime sahip hemen hemen tüm ülkelerde yayılmış durumda bulunan bu zararlı ülkemizde de Akdeniz ve Ege Bölgelerinin sahil şeridinde yıl boyunca görülmektedir.

Akdeniz Meyvesineği (Ceratitis capitata) Konukçuları

Polifag bir zararlıdır. Limon çeşitleri hariç turunçgil, kayısı, ayva, şeftali, nektarin, incir, trabzon hurması, nar, elma, armut, yenidünya, avokado, hintinciri, hünnap ve bunların yabani türleri ülkemizde tespit edilen en önemli konukçularıdır.

Akdeniz Meyvesineği Doğal Düşmanları ve Etkinlikleri

Dünyada Hymenoptera takımına bağlı Chalcididae ve özellikle Braconidae familyasına ait birçok parazitoti vardır. Ancak ülkemizde herhangi bir türün bulunduğuna dair bir kayıt yoktur.

Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi

Kültürel önlemler

• Zararlının ana konukçusu olduğu bilinen, bir ürün ile yeni tesis edilecek meyve
  bahçesine ara konukçuluk eden şeftali, nektarin, incir, trabzon hurması, nar ve ayva
  gibi meyveler dikilmemeli ve bunlarla karışık bahçe kurulmamalıdır.
• Dökülen bulaşık meyveler toplanıp derin çukurlara gömülmelidir.
• Hasattan sonra ağaç üzerinde kalmış meyve bırakılmamalıdır.

Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele

• Ülkemizde biyolojik mücadelesi yapılmamaktadır. Bazı ülkelerde laboratuvar koşullarında üretilen bireylerin, iyonize radyasyon ile kısırlaştırılıp doğal popülasyonları içine salınması şeklinde ve ayrıca parazitoit salımı ile birlikte kombineli olarak uygulamalar yapılmaktadır.

Kimyasal Mücadele

İlaçlama zamanı
Akdeniz meyvesineği turunçgil ve nar çeşitlerinin olgunluk öncesi dönemlerinde, turunçgilde eylül-ekim ve narda ise ağustos-eylül aylarında, özellikle en erkenci çeşit olan Satsuma mandarinleri ile nar çeşitlerinin olgunlaşmasından önce meyvelerde vuruk kontrolü yapılır. Ayrıca yukarıda belirtilen aylarda, içerisinde cezbedici olarak Trimedlure bulunan tuzaklar asılarak ergin çıkışları takip edilir.

Meyvelerin ben düşme döneminde yapılan kontrollerde ilk vuruk görüldüğünde veya tuzaklarda ilk ergin yakalandığında hemen ilaçlamaya başlanır. İlaçlamadan sonra tuzaklarda sinek yakalanması devam ediyorsa ilacın etki süresine göre hasat ile son ilaçlama arasındaki süreye dikkat edilerek ilaçlamaya devam edilir. Günlük sıcaklık 16ºC’nin altına düştüğünde ilaçlamaya gerek duyulmaz.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları
Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı”nda tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler
Mümkün olduğu kadar iri zerrecikler atan, meme çapı 2-3 mm olan sırt pülverizatörü (mekanik, otomatik, motorlu) kullanılır.

İlaçlama yöntemi
Akdeniz meyvesineği kimyasal mücadelesinde “Zehirli Yem Kısmi Dal” yöntemi kullanılır. Bunun için hazırlanan cezbedici+insektisit karışımı ruhsatlı dozunda ağaçların güneydoğu yönündeki bir dalında 1m2
’lik alan ıslanacak şekilde (100-150 ml ilaçlı su olacak şekilde) uygulanır. İlaçlamada bir sıra ilaçlanır, bir sıra atlanır. İkinci aşamada ise, ilaçlanmayan sıralar ilaçlanarak daha önce ilaçlanan sıralar boş geçilir. Ağaçlar içten dışa doğru kuru yer kalmayacak şekilde ilaçlanır.

Fümigasyon
Polifag bir zararlı olması, uygun koşullarda birden fazla sayıda döl vermesi, yumurtalarını doku içerisine bırakması gibi özellikleri nedeniyle bu zararlıya karşı, her ne kadar açık alan meyve yetiştiriciliğinde kimyasal mücadele uygulaması yapılsa da zararlının bulaşma riski devam etmektedir. Ayrıca C. capitata’nın dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi özellikle tropik ve subtropik ülkelerde karantina zararlısı olması nedeniyle, gerektiği durumlarda karantina önlemleri amacıyla zararlı ile mücadelede ruhsatlı bir fümigant ile uygun koşullarda fümigasyon yapılır.

Kaynak: Bitki Zararlıları Zirai Mücadele Teknik Talimatları

Diğer Bitki Zararlılarını İncelemek İçin Tıklayabilirsiniz.

Ağaç Sarıkurdu ile mücadele etmek, meyve bahçelerinin sağlığını korumak ve yüksek kaliteli ürün elde etmek için kritik öneme sahiptir. Bu zararlı hakkında bilgi sahibi olarak erken teşhis ve doğru mücadele yöntemlerini uygulamak mümkündür.

Zeuzera pyrina Tanımı ve Yaşayışı

Erginlerde kanat açıklığı yaklaşık 41-43 mm arasındadır. Ön ve arka kanatlar beyaz renkli olup, ön kanatların üzerinde çok sayıda oval şekilli metalik mavi renkli benek bulunur Kanatların üzerindeki beneklerin rengi larvanın beslendiği bitki türüne göre değişiklik gösterebilir. Dişi bireylerde antenler iplik formunda ve beyaz tüylerle kaplıdır. Erkek bireylerde ise anten tarak formunda olup, üzerindeki beyaz tüyler basal kısımda yoğunlaşmıştır. Baş ve thoraks üzerinde de yoğun beyaz tüyler bulunup, orta kısımda 3’erli iki sıra halinde 6 adet koyu mavi renkli benek bulunur. Abdomen koyu kahverenginde olup, segmentler arasında çok sayıda beyaz tüycükler mevcuttur. Yumurta; ovalimsi şekilli ve yaklaşık 0.8×0.9 mm boyutlarında olup, kırmızımsı sarı veya kırmızımsı kahverengindedir.

Genç larva, pembemsi renkte ve üzerindeki noktalar çok az belirgindir. Olgun larva ise yaklaşık 8×45-60 mm boyutlarında, silindirik şekilli ve koyu sarımsı kahverenginde olup, abdomen 8 segmentlidir. Her segmentte 4 çift siyah benek bulunur ve bu benekler üzerinde biri kısa diğeri uzun iki adet kıl mevcuttur.
Pupa; yaklaşık 5×22 mm boyutlarında, silindirik şekilli ve koyu kahverengi sarımsı renkte olup, mumya tipindedir.

Ağaç sarıkurdu kışlayan larvalarının beslenme faaliyeti mart-nisan ayı içerisinde başlar (galeri ağızlarında özsu akıntısı olur). İlk kelebek uçuşları ise mayıs sonu-haziran başında başlar ve eylül sonu-ekim başlarında son bulur. Kelebekler geceleri (genellikle alacakaranlıkta) aktif olup yumurtalarını bırakır, gün içinde ise ağaç tacı içerisinde dinlenirler.

Yumurtalar nadiren tek tek, genellikle de 100-300 adetlik kümeler halinde; ergin çıkış delikleri yakınına, gövde üzerindeki çatlaklara, kabuk aralarına ve nadiren de toprağa bırakılır. Ergin ömrü ortalama 2- 3 gün olup, bir dişi ömrü süresince yaklaşık 860 adet yumurta bırakır. Yumurtalar yaklaşık 11-12 günde açılır. Birinci dönem larvalar yaklaşık bir gün yumurta kümeleri etrafında toplu halde bulunur.

Genç larvalar bulundukları yerden yukarı doğru hareket ederek bir yıllık sürgün, yaprak veya yan sürgünlerin birleşme noktalarında 1- 1.5 cm uzunlukta galeri açar. Ağız kısımlarında beslenme pislikleri bulunan bu galerilerde 1. dönemini yaklaşık 7 günde tamamlayan larva, galeriyi terk ederek aşağıya doğru iner ve 20-30 cm aşağıda tekrar bir galeri açar. Açılan ikinci galeri 5-7 cm uzunluğunda olup, burada 2. larva dönemini yaklaşık 10-11 günde tamamlayarak bu galeriyi de terk eder ve 3. dönem larva son galerisini ağacın ana dal ve gövdesi üzerinde açar. Üçüncü dönem larvalar açmış oldukları bu galerilerde diğer tüm larva dönemlerini (3., 4. ve 5. larva dönemi) tamamlar.

Ana dal ve gövdede odun dokusuna ulaşan larva öncelikle gövdenin çevresi boyunca 1/3’lük kısmını kapsayacak şekilde bir galeri açar, daha sonra ağaç gövdesine paralel ve yukarı doğru galeri açmaya devam eder. Yeni giriş yapılmış galerilerin ağzında beslenme pislikleri ve bir bitki özsuyu akıntısı olur. Galeri içerisinde gelişmesini tamamlayan larva genellikle açmış olduğu galerinin ağzında pupa olur. Ancak, nadir de olsa açmış olduğu galeri üzerinde herhangi bir yerden taze dokuyu kemirerek bir çıkış deliği açıp burada da pupa olabilir. Pupa süresi 2-3 hafta olup, pupanın baş ve thoraks kısmı galeri ağzından dışarıya doğru itilerek, yarısı içeride ve diğer yarısı da dışarıda olacak şekilde galeri ağzında kalır ve böylece kelebek çıkışı gerçekleşir. Z. pyrina, genellikle yılda 1 ve bazen de iki yılda bir döl vermektedir.

Ağaç Sarıkurdu Zarar Şekli, Ekonomik Önemi ve Yayılışı

Meyve ağaçlarındaki esas zarar, Ağaç sarıkurdunun larvaları tarafından konukçu bitkilerin ana dal ve gövdelerinde galeri açmak suretiyle oluşturulur. Açılan galeriler sebebiyle ağaç dal ve gövdesindeki iletim demetleri zarar görür ve bitkinin üst kısımlarına su ve besin maddesi iletimi engellenir. Dolayısıyla bitkide gelişme geriliği ve genel bir durgunluk belirtisi olur. Bulaşık ağaç ve dallar yaklaşık 2 yıl içerisinde tamamen kuruyabilir. Açılan galeriler fidan veya ağaçların ince dallarında, rüzgarlı hava veya meyve yükü nedeniyle kırılmalara yol açar. Bu durum ise, verim kaybı ile taç şeklinin bozulmasına neden olabilmektedir. Larva giriş deliklerden bitki özsuyu akışı Z. pyrina’nın tipik özelliğidir. Z. pyrina genellikle yaşlı ağaçlar ile bakımsız ve ormana yakın bahçelerde zarar yapmakla birlikte, özellikle zeytin bahçelerinde genç ağaçlarda sorun olmaktadır. Bulaşık bahçelerde mücadele yapılmadığı takdirde ekonomik anlamda zarar oluşabilmektedir.

Kuşlar, karıncalar, sıcak esen rüzgar ile geç ilkbahar ve yaz yağmurları Z. pyrina popülasyonunu önemli ölçüde düşürmektedir. Ülkemizde meyve yetiştiriciliği yapılan tüm bölgelerinde bu zararlıya rastlamak mümkündür

Zeuzera pyrina L. Konukçuları

Ağaç sarıkurdu polifag bir zararlıdır. Genellikle meyve ağaçlarında olmak üzere, orman ağaçları ve çalılıklarda da zararlı olur. Zeytin, elma, armut, ayva, kiraz, erik, nar, ceviz önemli konukçuları arasında olup, dünyada yaklaşık 150 farklı konukçusunun olduğu bilinmektedir.

Zeuzera pyrina L. Doğal Düşmanları ve Konukçuları

Karıncalar, kuşlar ve özellikle de ağaçkakanlar, Z. pyrina yumurta ve genç larvalarının önemli predatörüdür. Ülkemizde saptanan parazitoit türleri aşağıda verilmiştir.

Parazitoitleri

Ichneumon sarcitorius L. Hym.: Ichneumonidae
Microgaster sp. Hym.: Braconidae
Elasmus spp. Hym.: Chalcididae
Enderus sp. Hym.: Chalcididae
Schreineria zeuzerae Ashm. Hym.: Chalcididae
Elachertus nigritulus Zetterstedt Hym.: Eulophidae
Apanteles laevigatus Ratzeburg Hym.: Braconidae

Ağaç Sarıkurdu Mücadelesi

. Kültürel Önlemler

• Bahçe tesis ederken kullanılacak çelik ve fidanlar temiz olmalıdır.
• Bahçe bakımı iyi yapılarak ağaçlar sağlıklı bulundurulmalı ve mayıs-haziran aylarında taç izdüşümündeki yabancı ot mücadelesi ile nar gibi dip sürgünü olan meyve ağaçlarında dip sürgün temizliğine özen gösterilmelidir.
• Ağaçlar her yıl düzenli budanmalı, gerek budama sırasında ve gerekse de yıl içerisindeki kontrollerde, bulaşık dallar kesilerek imha edilmelidir.
• Yoğunluğun düşük olduğu bahçelerde, galerilere çelik tel sokularak larvalar öldürülür.

Biyolojik Mücadele
Ağaç sarıkurdunun doğada birçok doğal düşmanının bulunduğu bilinmektedir. Öncelikle bu türlerin korunması ve etkinliklerinin arttırılması için zararlılara karşı kullanılan ilaçları ve ilaçlama zamanlarını doğru saptayarak, mevcut predatörleri koruma, destekleme ve etkinliklerini arttırma yoluna gidilmelidir. Bunun için, yıl içerisinde predatör faaliyetinin yoğun olduğu dönemlerde, diğer zararlılara karşı geniş etkili bitki koruma ürünleri yerine seçici (spesifik) olanları tercih edilmelidir.

Kimyasal Mücadele
İlaçlama zamanı
Ağaç sarıkurdunun larvaları ağacın odun dokusunda galeri içerisinde beslendiği için mücadelesi oldukça zordur. İlaçlamaya karar vermek için eşeysel çekici tuzaklarla ilk kelebek çıkışı takip edilir. Bunun için mayıs ayı ilk yarısında hektara bir adet olmak üzere izleme (monitör) amaçlı tuzaklar ağaçların güney yönüne ve yerden 1-1.5 m yüksekliğe asılır.
Tuzaklar haftada 2-3 kez kontrol edilir. İlk ergin yakalanmasını takiben 14. ve 16. günler içerisinde ağaçlar ilaçlı bulundurulmalıdır (haziran ayı). Tuzaklarda ergin yakalanması devam ettiğinde ve tepe noktaları oluştuğunda 2. (ağustos ayı) ve 3. (ekim ayı) ilaçlamalar yapılabilir. İlaçlamalar, kaplama ilaçlama şeklinde olmalıdır.
Meyveye yatmış bahçelerde hasada yakın ilaçlamalar diğer zararlıların mücadelesi ile entegre edilebilir. Z. pyrina ile mücadelede başarılı olabilmek için, en az iki yıl üst üste mücadele yapılmalıdır.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları
Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı”nda tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler
İlaçlamada hidrolik bahçe pülverizatörü veya motorlu bahçe pülverizatörü kullanılır. Küçük taç yapısına sahip fidan ve ağaçlarda, sırt pülverizatörleri de kullanılabilir.

İlaçlama tekniği
İlaçlamalarda hedef zararlı hareketli olduğundan, bulaşık ağaçlar kaplama şeklinde ilaçlanmalıdır. Ağaçların özellikle kök boğazı, ana gövde ve uç dallarının ilaçlanmasına özen gösterilmelidir.

Uygulamanın Değerlendirilmesi

İlaçlama öncesi mevcut galeriler renkli sprey boya ile işaretlenerek kayıt edilir. İlaçlamayı takip eden 14. ve 21. günlerde uç sürgünlerde yeni zararlı giriş delikleri aranır. Yeni galerilerin açılması ilaçlamanın başarısızlığını gösterir. Aynı zamanda ilaçlama öncesi monitör amaçlı eşeysel çekici tuzaklarda yakalanan kelebek sayıları ile ilaçlama sonrası yakalanan kelebek sayıları karşılaştırılarak ilaçlamanın başarısı değerlendirilir.

Kaynak: Zirai Mücadele Teknik Talimatları

Diğer Bitki Zararlılarını İncelemek İçin Tıklayabilirsiniz.

Domates Güvesi’nin Tanımı ve Yaşayışı

Ergin ince uzun, 6 mm boyda, kanat açıklığı yaklaşık 10 mm’dir. Ön kanatları dar, gümüşi gri kahverengimsi olup üzerinde karakteristik irili ufaklı siyahımsı noktalar bulunur. İplik şeklinde antene sahiptir. Yumurta ortalama 0.4 mm uzunluğunda ve 0.2 mm genişliğinde silindirik yapıda, krem, açık sarı renklidir. Yumurtadan çıkan larva beyazımsı krem renkli, başı siyahtır. Dört larva dönemi geçirir. Birinci dönem larva 0.9 mm uzunluğunda iken dördüncü dönemde 8 mm’ye ulaşır. Olgunlaşan larvanın başı kahverengi, vücut rengi yeşildir. Larvada prothoraksta bulunan koyu renkli ince bant ayırt edici önemli bir özelliğidir. Dördüncü dönemde larvanın vücudunun üstü pembemsidir. Pupa 6 mm boyundadır. Önce yeşilimsi renkte olan pupa sonra açık kahverengine döner.

Akdeniz iklimine sahip yerlerde hızla çoğalan zararlı seralarda yılda 10-12 döl verebilir. Çevre koşullarına bağlı olarak bir dölünü 29-38 günde tamamlar. Ülkemizde 1000 metreyi aşan yüksekliklerde de görülür. Kelebekler, geceleri aktiftirler ve gündüzleri yaprakların arasında saklanırlar. Yumurtalarını, genellikle yaprak altına, tomurcuk ve olgunlaşmamış yeşil domates meyvelerinin çanak yapraklarının altına bırakır. Bir dişi yaşamı süresince 120- 260 adet yumurta bırakabilir. Yumurtalar 4-5 gün içinde açılır. Dört larva dönemi geçirir.

Larva dönemi 13-15 gün sürer. Larva çevre koşullarına bağlı olarak toprakta ya da bitkide açtığı galerilerde bir kokon içinde pupa olur. Pupa dönemi 9-11 gün sürer. Kışı yumurta, pupa veya ergin olarak geçirir.

Orta Anadolu Bölgesinde açık alan domates yetiştiriciliğinde iklim koşullarına (ortalama sıcaklık 25°C) bağlı olarak ilk erginler mayıs ayının son haftası- haziran ayının ilk haftasında görülmektedir. Yılda 3-4 döl veren zararlı birinci dölünü 30-34 gün, ikinci dölünü 30, üçüncü dölünü 29-36 ve dördüncü dölünü ise 48 günde tamamlar. Orta Anadolu Bölgesinde kışı geçirememektedir.

Marmara Bölgesinde ilk erginler mayıs ayının ilk haftası (14,9 ºC sıcaklık %80 nem) ya da son haftasında (19,3 ºC sıcaklık %72 nem ) çıkış yapar. Yumurta dönemi 4-9 gün, larva dönemi 9-15 gün, pupa dönemi ise 8-17 gün sürer. Bu bölgede en kısa döl süresi 25 gün olup, yılda 4-5 döl verir. Kışı pupa döneminde toprakta geçirir.

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde ilk erginler mart ayının sonunda (8-12ºC sıcaklık ve %62-75 nem) görülür. Zararlının en kısa döl süresi 31 gün olup, yılda 5 döl verir. Kışı pupa olarak toprakta geçirir.

Tuta absoluta‘nın Zarar Şekli, Ekonomik Önemi ve Yayılışı

Zarar potansiyeli çok yüksek olan bu tür açık alan ve örtüaltı domates yetiştiriciliğinde ana zararlı konumundadır. Larvaları domates bitkisinin kök hariç tüm kısımlarında ve her döneminde zarar verir. Yumurtadan çıkan larva; meyve, yaprak, sap ve gövdeye girerek beslenmeye başlar. Larva domatesin yapraklarında iki epidermis arasında galeriler açarak beslenir. Larvanın yaprakta açtığı galeriler geniş olup şeffaf boşluklar şeklinde kendini belli eder. Bu galeriler daha sonra nekrotik kahverengi lekelere dönüşerek kurur. Yaprakta ve meyvede açılan galerilerde zararlının siyah renkli talaş şeklinde pisliklerini görmek
mümkündür.

Bitkinin yeşil aksamında açılan galeriler nedeniyle bitki tamamen kuruyabilir. Zararlı daha çok olgunlaşmamış domates meyvelerini tercih ederek, çanak yapraklarından giriş yapar. Zararlının meyvede açtığı galerilerin görüntüsü düzensiz olup, galeriler meyvenin her tarafında görülebilir. Zarara uğrayan meyve pazar değerini yitirmekte, ayrıca meyvede açılan galerilere sekonder mikroorganizmaların yerleşmesiyle çürümeler meydana gelir.

Zararlı yoğun popülasyonlarda, domateste %50-100 ürün kayıplarına yol açabilir. Zararlının tüm biyolojik dönemleri domates meyvesi üzerinde bulunabildiğinden bir yerden diğer yere domates meyveleri, fide, taşıma materyalleri ve araçları ile taşınır. Ülkemizde domates yetiştiriciliği yapılan alanlar Domates güvesi ile bulaşıktır.

Tuta’nın Konukçuları

Zararlının ana konukçusu domatestir. Domates dışında patlıcan, patates, biber, altınçilek ve pepinoda ayrıca yabancı otlardan köpek üzümü, tarla sarmaşığı (Convolvulus arvensis L.) sirken (Chenopodium sp.), şeytan elması (Datura stromonium), Fener otu (Physalis angulata), Horozibiği (Amaranthus viridis), Kanyaş (Sorghum halepense) ve Domuz pıtrağı (Xanthium strumarium) konukçuları arasındadır.

Domates Güvesi’nin Doğal Düşmanları

Domates güvesi’nin Ülkemizde saptanan doğal düşmanları aşağıda verilmiştir.

Predatörler
Nesidiocoris tenuis Reut. Hem.: Miridae
Macrolophus sp. Hem.: Miridae
Macrolophus melanotoma (Costa) Hem.: Miridae
Macrolophus costalis Fieber Hem.: Miridae
Macrolophus pygmaeus (Rambur) Hem.: Miridae
Dicyphus (Dicyphus) eckerleini Wagner Hem.: Miridae
Dicyphus(Dicyphus) josifovi Rieger Hem.: Miridae
Dicyphus (Dicyphus) errans (Wolff) Hem.: Miridae
Deraecoris serenus (Douglas & Scott) Hem.: Miridae
Nabis punctatus Costa Hem.: Miridae
Orius spp. Hem.: Anthocoridae
Geocoris megacephalus (Rossi) Hem.: Lygaeidae
Adonia variegata (Goeze) Col. :Coccinellidae
Coccinella septempunctata L. Col. :Coccinellidae
Coccinella undecipunctata L. Col. :Coccinellidae
Oenopia (Synharmonia) conglobata L. Col. :Coccinellidae
Scymnus spp. Col. :Coccinellidae
Chrysoperla carnea (Stephens) Neu.: Chrysopidae

Parazitoitler
Yumurta parazitoiti
Trichogramma euproctidis Girault Hym.:Trichogrammatidae

Larva parazitoiti
Bracon hebetor (Say) Hym.: Braconidae
Bracon didemie Beyarslan Hym.: Braconidae
Bracon sp. Hym.: Braconidae
Apanteles sp. Hym.: Braconidae
Pteromalis intermedius (Walker) Hym.: Pteromalidae
Closterocerus clara (Szelenyi) Hym.: Eulophidae
Ratzeburgiola christatus (Ratzeburg) Hym.: Eulophidae
Ratzeburgiola incompleta Boucek Hym.: Eulophidae
Baryscapus bruchaphagi (Gahan) Hym.: Eulophidae
Brachymeria secondaria (Ruschka) Hym.: Chalcidae
Hockeria unicolor (Walker) Hym.: Chalcidae

Larva -pupa parazitoiti
Campoplex sp. Hymenoptera: Ichneumonidae

Domates Tutası Mücadelesi

Kültürel Önlemler

• Zararlı ile bulaşık fideler kullanılmamalı,
• Zararlı ile bulaşık yaprak, meyve ve bitkiler üretim alanından uzaklaştırılmalı ve imha edilmeli,
• Üretim alanı ve çevresinde zararlıya konukçuluk edebilecek özellikle Solanaceae familyasına ait yabancı otlarla mücadele edilmeli,
• Zararlının larva ve pupası tarlada kalan bitki artıklarında yaşamını sürdürebileceğinden bulaşık alanlarda hasat sonrası bitki artıkları imha edilmeli,
• Ürün münavebesi (Solanaceae familyasına bağlı olmayan ürünler yetiştirilmeli) yapılmalı,
• Tarlada kalan larva ve pupaları öldürmek için hasattan sonra derin sürüm yapılmalı,
• Aşırı azotlu gübreleme ile sulamadan kaçınılmalı,
• Seralar çift kapılı olmalı, giriş ve havalandırma açıklıkları zararlının giremeyeceği incelikte tül ile kapatılmalıdır.

Biyolojik Mücadele
Doğal düşmanlardan Nesidiocoris tenuis, Ülkemizde birçok bölgede saptanmıştır. Domates güvesine karşı ticari olarak da ruhsatlı olan bu predatör zararlının yumurta ve larva dönemleri ile beslenmektedir. Örtüaltı yetiştiricilikte biyolojik mücadele kapsamında yumurta parazitoiti Trichogramma evanescens ve avcı böcek N. tenuis birlikte salınmalıdır.

Doğal düşmanların korunması ve etkinliklerinin artırılması için zararlılarla mücadelede kimyasal mücadeleye alternatif metotlara öncelik verilmeli eğer kimyasal mücadele gerekiyorsa doğal düşmanlara yan etkisi en az olan bitki koruma ürünleri tercih edilmelidir.

Biyoteknik Mücadele
Domates güvesine karşı kitle halinde yakalama yönteminde örtüaltında, feromon+su tuzakları ya da ışık+feromon+su tuzakları, açık alanda delta tipi feromon tuzak ve feromon+su tuzakları kullanılabilir.
Kitle halinde yakalama feromon tuzaklarının kullanıldığı seraların zararlının girişini önlemek amacıyla havalandırma açıklıklarının tül ile kapalı ve çift kapılı olması zorunludur. Tuzaklar, eşit aralıklar ile yerden 20-30 cm yüksekliğe yerleştirilir. Tuzaktaki su azaldığında su ilave edilmelidir.

Kimyasal Mücadele
İlaçlama zamanı
Ergin çıkışını saptamak için dikimden hemen sonra tarlada (1-2 tuzak/ha) ve serada (1 tuzak/sera) eşeysel çekici feromon tuzaklar kullanılır. Tuzaklar haftada bir kontrol edilir ve tuzakta ilk ergin görüldüğünde üretim alanının büyüklüğüne göre en az 100 bitki kontrol edilerek, bitkinin çiçek, yaprak, sap, meyve ve sürgünlerinde, yumurta, larva ve pupa aranır. 100 bitkiden 3’ü zararlının herhangi bir biyolojik dönemi ile bulaşık ise mücadeleye karar verilir.

İlaçlamadan 5-6 gün sonra bitkiler tekrar kontrol edilir. Gerekirse ilaçlama tekrarlanır. 5.4.2. Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları Bakanlık tarafından ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünleri tavsiyesine uygun olarak kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler
Tarla pülverizatörü veya sırt pülverizatörü kullanılır.

İlaçlama tekniği
Bitkinin her tarafı ilaçla kaplanacak şekilde uygulama yapılır.

Kaynak: Bitki Zararlıları Zirai Mücadele Teknik Talimatları

Etken Maddeler ve Piyasadaki Bazı Ürünler:

Etkili Etken Maddeler

1. Spinosad
   • Doğal kökenli bir insektisit olup, Tuta absoluta larvalarına karşı etkili bir çözümdür.
   • Hem temas hem de mide etkisi gösterir.
2. Chlorantraniliprole
   • Güçlü bir larvasit olup, güve larvalarının kas sistemini etkiler.
   • Hedefe özgü etkisiyle faydalı böceklere zarar verme oranı düşüktür.
3. Indoxacarb
   • Larvaları etkisiz hale getiren mide ve temas etkili bir insektisittir.
   • Özellikle dirençli popülasyonlara karşı önerilmektedir.
4. Emamectin Benzoate
   • Avermektin grubundan bir etken madde olup, sinir sistemini etkiler.
   • Yüksek etkili bir larvasittir.
5. Abamectin
   • Sistemik özellik gösteren bir etken madde olup, larvalar üzerinde etkili sonuçlar verir.
6. Bacillus thuringiensis (Bt)
   • Biyolojik mücadelede kullanılan doğal bir bakteri türüdür.
   • Özellikle organik tarım için önerilir.

Piyasadaki Bazı Örnek İlaçlar

(Tavsiye Niteliği Taşımaz)

Coragen 20 SC

İnsektisit

FMC

Altacor 35 WG

İnsektisit

FMC

Voliam Targo 063 SC

İnsektisit, Akarisit

Syngenta

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Rotasyon Kullanımı: Direnç gelişimini önlemek için aynı etken maddeye dayalı ürünlerin sürekli kullanımından kaçınılmalıdır.
• Zamanlama: Larva döneminde ilaçlama yapmak en etkili sonuçları verir.
• Dozaj: Ürün etiketindeki talimatlara uygun dozaj kullanımı, hem çevre dostu uygulama hem de etkili sonuçlar için önemlidir.

Filoksera Nedir?

Filoksera, üzüm bağlarını etkileyen bir böcektir. Böcek, yaprak biti ailesinden olup, üzüm yaprakları ve kökleri ile beslenir. Üzüm bağlarının yapısını bozarak bitkinin gelişimini olumsuz etkiler ve verim kaybına neden olabilir.

Filoksera, ilk kez 19. yüzyılda Fransa’da ortaya çıktı. Bu zararlı, Fransa’daki bağları yok etti ve kısa sürede diğer Avrupa ülkelerine yayıldı.

Filoksera Özellikleri

Filoksera, küçük bir böcektir. Boyu genellikle 1-2 mm arasında değişir. Böceğin yaprakları delerek beslenen kısımları vardır. Ayrıca, kökleri ile de beslenir. Dişi filokseralar, yapraklar ve kökler arasında yumurtalarını bırakırlar. Yumurtalar, birkaç gün sonra larvalara dönüşür ve bu larvalar köklerin içine girerek beslenirler.

Filoksera Zararları

Filokseranın zararları oldukça fazladır. Bu zararlı, üzüm bağlarını yok edebilir ve üzüm üretiminde ciddi kayıplara neden olabilir. Ayrıca, filoksera salgınları, üzüm fiyatlarının artmasına ve üzüm bağlarına yapılan yatırımların azalmasına neden olabilir.

Filoksera Kontrolü

Filoksera kontrolü için birkaç farklı yöntem kullanılabilir. İşte bazıları:

• Kimyasal mücadele: Filoksera ile mücadele için birçok kimyasal madde kullanılabilir. Bu maddeler, filokseranın yayılmasını engellemek ve zararlarını minimize etmek için kullanılır.
• Biyolojik mücadele: Biyolojik mücadele, filoksera ile mücadele için kullanılan doğal yöntemlerden biridir. Bu yöntem, filokseranın doğal düşmanları kullanılarak yapılır. Örneğin, bazı böcekler, filoksera larvalarını yiyerek popülasyonlarını azaltabilir.
• Kültürel mücadele: Kültürel mücadele, filoksera ile mücadele
• için kullanılan bir başka yöntemdir. Bu yöntemde, bağların düzenli olarak kontrol edilmesi ve bakımının yapılması önemlidir. Ayrıca, filoksera ile enfekte olan ağaçların hemen çıkarılması ve imha edilmesi de gerekmektedir.

Sonuç

Filoksera, üzüm bağları için önemli bir zararlıdır ve geçmişte Avrupa’da birçok üzüm bağı yok olmasına neden olmuştur. Bu zararlı, bugün de birçok ülkede üzüm üretimini olumsuz etkilemektedir. Ancak, filoksera ile mücadele için birçok yöntem bulunmaktadır ve bağların düzenli olarak kontrol edilmesi, bakımının yapılması ve enfekte olan ağaçların hemen çıkarılması, filoksera zararlarının minimize edilmesine yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

1. “Filoksera.” Türk Dil Kurumu. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: 24.03.2023).
2. “Phylloxera.” Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=242 (Erişim tarihi: 24.03.2023).
3. “Phylloxera: Biology and management.” UC IPM. https://www2.ipm.ucanr.edu/agriculture/grapes/phylloxera-biology-and-management/ (Erişim tarihi: 24.03.2023).
4. “Phylloxera, the Grapevine Root Aphid.” Wine Folly. https://winefolly.com/deep-dive/phylloxera-grapevine-root-aphid/ (Erişim tarihi: 24.03.2023).

Familya: Sciuridae

Gelengi vücudunun üst tarafı sarımtırak kahverengimsi veya sarımsı siyah kırçıllı, alt taraf kirli beyaz, yanlar ise açık renkte; kulaklar iyice küçülmüş; gözler iri ve parlak siyah, etrafında beyaz kıllar bir halka oluşturur; vücut 180-330 mm, kuyruk 40-90 mm’dir.

Gelengiler ıslık çalar gibi bir ses çıkarırlar. Arka bacakları üzerinde durarak beslenmeleri ve etrafı gözetmeleri en tipik davranışlarıdır.

İlkbaharda kış uykusundan uyanan gelengiler, genel olarak bitkileri kesmek, kemirmek, yemek ve yuvalarına taşıyıp, depo etmek suretiyle zararlı olurlar. Buğday, arpa, yulaf, çavdar, ayçiçeği, bostan, çayır ve mera bitkilerini yerler.

Gelengi yuvaları dışarıya tek bir delikle açılmaktadır. Her yuva bir gelengiye aittir. İşlek yuvaların önünde taze pislikleri görmek mümkündür. Step ve kısa otlu yerleri severler. Rutubetli ve çok yağışlı bölgelerde görülmezler. Gruplar halinde yaşarlar.

Gelengi Mücadelesi:

Gelenginin düşmanları arasında tilki, kokarca, kedi, köpek, sansar, gelincik, çakal, bazı kuş türleri ve yılan bulunmaktadır. Gelenginin mücadelesinde zehirli yem kullanılır. Gelengiler kış uykusundan uyandıktan sonra, ilk bir aylık dönem en ideal mücadele zamanıdır. Zehirli yem delik içerisine tahta bir kaşık yardımıyla el değmeden konur. Her deliğe 15 civarında buğday tanesi bırakılmalıdır.

Körfare ve diğer zararlılar için daha fazla bilgi için tarla bitkileri zararlıları notlarımıza erişebilirisiniz.

Spalax leucodon’un Vücutları silindirik, kuyrukları yok, gözler fonksiyonunu kaybetmiş, burunları sert, ön bacakları kuvvetli ve kazıcı formda; sırt kılları uçta kızılımsı, dipte ise koyu gri renkte; vücutları 172-235 mm boyundadır.

Körfareler Toprak içerisinde açtıkları galerilerde yaşarlar. Bir körfare 1-15 dekarlık bir alanda faaliyet gösterebilir. Galeriler açarken çıkardıkları toprağı dışarı doğru iterek kümeler halinde biriktirirler. Deliklerinin ağzı daima kapalıdır.

Körfare zararını bitki köklerini, özellikle yumrularını yuvalarına götürmek suretiyle yaparlar. Ayrıca, galerilerinde dolaşırken, bitkilerin toprak altı kısımlarını keserler. Açtıkları geniş tünellerle sulamayı engellerler. Aynı zamanda, yüzeye biriktirilen toprak yığınları altında kalan bitkiler de zarar görürler.

Mücadelesi:

Tilki, körfarenin en önemli avcısıdır. Ayrıca, köpek, pubu kuşu, uzunkulaklı baykuş ve peçeli baykuş da körfareyi avlayan hayvanlardandır.

En etkili mücadele yöntemi mekaniksel mücadeledir. Bu amaçla özel kapanlar kullanılır. En son atılmış toprak yığınının bulunduğu galerinin ağzı açılır, içerisindeki toprak temizlenir. Kapan, deliğin ağzına kurulu olarak yerleştirilir ve sık aralıklarla kontrol edilir.

Bir diğer mücadele yöntemi ise sulama imkânı bulunan yörelerde, galerilere su bağlanarak, içeride sudan rahatsız olan körfarenin dışarı çıkması ve o anda öldürülmesi şeklinde olmaktadır. Bu uygulamada, körfarenin dikkatli bir şekilde izlenmesi gerekir. Aksi takdirde, galeriden çıktıktan hemen sonra yeni bir galeri açma çabası göstererek tekrar toprağa girebilir.

Körfare ve diğer zararlılar için daha fazla bilgi için tarla bitkileri zararlıları notlarımıza erişebilirisiniz.

Antepfıstığı Göz Kurdu, Fıstık Göz Kurdu, yumurtaları altıgen olup, birbirine bitişik 6-8 sıralı dikdörtgen şeklindeki paketler halindedir. Bir yumurta paketinde ortalama 140 yumurta bulunur.

Kışı yumurta halinde geçirirler. İklimine bağlı olarak Mart sonu Nisan başında Antepfıstığının sürgün gözleri patlayıp sürmeye başladığı sırada yumurtalar açılmaya başlar. yumurta açılması tamamlanınca larvalar topluca gözlerde ve sürgünlerde beslenirler. İlk anlarda larvalar küçük olduğundan, gözlerdeki ve sürgünlerdeki zarar çok az ve yavaş olur. Larvalar büyüdükçe zararları artar ve sıra halinde, üçüncü döneme kadar aynı ağacın bir dalından, diğer dalına üçüncü dönemden sonra ise ağaçtan siğer ağaca beslenmek için geçerler. Beslenmelerini genellikle geceleri yaparlar. Gündüzleri ağaç gövdelerinin kök boğazlarının veya kalın dalların kuytu ve gölge yerlerinde toplu halde istirahat halinde geçirirler. Larvalar 5 gömlek değiştirerek gelişmelerini tamamlarlar.

ANTEPFISTIĞI GÖZ KURDU ZARAR ŞEKLİ, EKONOMİK ÖNEMİ VE YAYILIŞI

Yeni  çıkan larvalar toplu olarak sürgün, meyve gözü ve yeni oluşmuş yaprakları yediğinden ağacın çiçek açmasına, meyve bağlamasına ve yeni sürgün vermesine engel olurlar. Larvalar ikinci ve üçüncü dönemden sonra yaprakları sap ve ana damar kalacak şekilde tamamen yerler.Yaprakları tamamen yenmiş bir ağacın meyveleri dökülür, gelişmesi durur, gelecek yılın meyve ve sürgün gözleri de oluşmaz.Böylece ağaçlar meyve vermeyeceği için, verim yönünde zarar görür.

ANTEPFISTIĞI GÖZ KURDU MÜCADELESİ

Mekanik Mücadele

Kışın yumurta paketleri dallar üzerinde ezilir. İlkbaharda sık sık bahçeler dolaşılarak görülen larva grupları ezilerek yok edilmelidir. Bahçe etrafındaki yabani antepfıstıkları da kontrol edilmelidir.

Kimyasal Mücadele

Yapılan sürvey çalışmalarında ağaç başına 2 – 3 yumurta paketi bulunan bahçeler bulaşık sayılır. Bahçedeki ağaçların %50’si bulaşık ise bahçenin tamamı , bu oran daha düşük ise yalnız bulaşık ağaçların ilaçlanması gerekir. Tomurcukların patlama döneminde, yumurtalardan çıkışlarını tamamlamış birinci ve ikinci dönem larvalarına karşı iklim koşullarına bağlı olarak Mart sonu ve Nisan başından birinci ilaçlama , dişi Antepfıstığı tomurcukları sıçankulağı devresinde iken tomurcuklarda küme halinde larvalar görülünce yapılır.

Tüm Meyve ağaçlarında olduğu gibi, antepfıstığı bahçelerinde de çiçeklenmeden önce veya sonra ilaçlama yapılmalıdır. Antepfıstığı ve tüm meyve ağaçları çiçeklenme döneminde ilaçlanmaz. Antepfıstığı erkekleri de, dişilerden önce ve farklı zamanlarda çiçek açtıklarından çiçek tozlarının zarar görmemesi için antepfıstığı erkek ağaçlarını ilaçlamayı tavsiye etmiyoruz.

Tavsiyeli Kimyasal İlaçlar

ZiraatWeb – Tarım Bilgi Merkezi

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

Altın Kelebek Zararlısı (Euproctis chrysorrhoea) , dişisinin abdomeni gayet iri olup, ucundaki sarı renkli kıl demeti nedeniyle, bu zararlıya Altın kelebek adı verilmiştir. Erkeklerde abdomen ince ve ucunda sarı renkli kıllardan oluşmuş kısa bir püskül vardır. Erginlerde kanatlar tamamen beyaz ve ipek parlaklığındadır. Bazı kelebeklerin ve özellikle erkeklerin ön kanatlarında birkaç siyah nokta bulunur. Dişilerde kanat açıklığı 29-37 mm, erkeklerde 26-32 mm’dir. Taraklı olan antenler, erkeklerde daha fazla gelişmiştir.

Yumurtalar küme halinde ve üzerleri dişinin abdomen ucundaki kızılımsı kahverengi kıllarla örtülüdür. Bir yumurta kümesinde ortalama 276 (159-430) adet yumurta bulunur. Yumurta kümesi 12-31 mm boyunda, 6-10 mm genişliğindedir.

Yumurtadan yeni çıkan larvalar 1.7-1.9 mm boyunda, sarımsı açık kahverenginde ve üzeri ufak pütürlerle doludur. İkinci larva döneminden itibaren, 6. ve 7. abdomen halkalarının dorsalinde parlak turuncu renkte iki adet kabartı görülür abdomenlerde, larvanın 3.-7. halkaları arasında ve dorsalde iki adet turuncu kırmızı rente çizgi; yanlarında ve sadece ilk 8 abdomen halkasında, sağlı sollu kısa beyaz kıllar oluşur. Bu kısa beyaz kıllar, uzaktan larvanın yanlarında beyaz birer çizgi gibi görünür. Gelişmesinin tamamlayan larva 28-37 mm boyundadır.

Vücut derisi siyah olmakla beraber, üzerinde açık kahverengi lekeler bulunur. Hemen her tarafındaki kabartılardan demet halinde çıkan, uzun ve açık kahverengi kıllari larvanın uzaktan kahve renklş görülmesine sebep olur.

Koza gevşek ve seyrek dokulu, kirli kahverengindedir. İçlerinde gruplar halinde bulunan pupalar, erkeklerde 12-15 mm, dişilerde 15-20 mm uzunluğundadır.

Kışı, ağaçların daha çok genç dalları üzerinde ve salgıladıkları ipeğimsi ağlarla oluşturdukları yuvalar içerisinde, grup halinde 4. ve 5. larva döemlerinde geçirir. İlkbaharda günlük sıcaklığın 10ºC’nin üzerinde olduğu ve gözlerin patlamaya başladığı dönemde, kışlık yuvalarını tek etmeye başlayan larvalar, önceleri grup halinde ağaçların tepelerinde yeni çıkmakta olan yapraklarla beslenir ve akşam olunca yuvalarına dönerler. Daha sonra tüm ağaca dağılarak oburca beslenirler.

Gelişmeleri süresince 8 gömlek değiştiren larvalar, mayıs ortalarından itibaren ağaçlar üzerinde ördükleri seyrek kozalar içerisinde gruplar halinde pupa olurlar. Bunlardan 22-24 gün sonrai haziran ortalarında erginler çıkar. Akşam serinliğiyle hareketlenmeye başlayan kelebekler, özellikle yapraksız ağaçları gruplar halinde terk ederek geniş bir alana yayılırlar. En yoğun bulaşma bu yolla olur. Dişiler çıkışlarından yaklaşık 2 gün sonra yumurta bırakmaya başlarlar. Yumurtalarını genellikle yaprakların alt yüzüne, bazen de üst yüzüne veya dallarla, küme halinde bırakır ve bunları salgıları ile birbirine ve yaprağa yapıştırır. Bir dişi ortalama 380 yumurta bırakır.

Yumurtadan yaklaşık üç hafta sonra çıkan genç larvalar, toplu halde yaşar ve yaprakların üst epidermisiyle beslenirler. Dış etkenlerden korunmak, aynı zamanda kışlık yuvalarını hazırlamak üzere, ağaçların uç sürgünlerinde sürekli ağ örerler. Giderek ağlarını sıkıştırır ve eylül ortalarına doğru 4. ve 5. larva dönemlerinde kışlamaya çekilirler. Yılda bir döl verirler.

ALTIN KELEBEK ZARARLISI ZARAR ŞEKLİ, EKONOMİK ÖNEMİ VE YAYILIŞI

Altın kelebeğin larvaları, nisan-haziran (ilkbahar) ve ağustos-eylül (sonbahar) dönemlerinde olmak üzere iki devrede zarar yapar.

Altın kelebek larvaları ağaçların yapraklarını yiyerek zararlı olur. Yaz sonu-sonbahar aylarındaki ilk larva dönemlerinde yaprakların sadece üst epidermisini yerler. Asıl zararları ilkbaharda gözlerin uyanmasıyla başlar, bu devrede tomurcuklara ve ağaçların uç dallarında yeni çıkan yaprakçıklara saldırır, daha sonra tüm ağaca dağılarak yaprakları yemeye başlar. Salgın yıllarında ağacı tamamen yapraksız bırakırlar bu durumda meyvelerde de zarar yapar.

Ülkemizin hemen her yerinde yayılmış olan zararlı, bölge ve iklim koşullarına bağlı olarak 5-10 yılda bir salgın yapabilir.

ALTIN KELEBEK KONUKÇULARI

Birçok meyve ve orman ağaçları ile süs bitkilerinde zararlı olur. Başlıca konukçuları elma, armut, erik, kiraz, vişne, kayısı, ayva, muşmula, badem, meşe, ahlat, yabani gül, kuşburnu, akdiken ve karaağaçtır. Armut ve meşeyi tercih eder.

DOĞAL DÜŞMANLARI VE ETKİNLİKLERİ

Yurdumuzda bulunan etkili doğal düşmanları aşağıda verilmiştir:

Altın kelebek yumurtalarının Denizli’de %32, Ankara’da ise %61 oranında parazitlendiği saptanmıştır. Ayrıca Bacillus thuringiensis Berliner de bu zararlının önemli bir doğal düşmanıdır.

ALTIN KELEBEK MÜCADELESİ

• Mekanik Mücadele

Kışın ağaçlar üzerinde bulunan kışlık yuvalar ve ilkbaharda toplu halde beslendikleri zaman larva kümeleri kesilerek toplanır ve bahçeden uzaklaştırılır. Ayrıca yumurta kümeleri de toplanmalıdır.

• Biyolojik Mücadele

Altın kelebek salgın yapma özelliğinin yanı sıra çok sayıda parazitoit ve predatör türlerinin hücumuna uğramaktadır. Bu nedenlei popülasyonunda ani artış ve azalışlar görülür. Bazı yıllar yararlıları tarafından tamamen baskı altına alınabildiğinden, özellikle geniş çaptaki ilaçlamalardan kaçınılmalı, ilaçlama yapmak gerekiyorsa, öncelikle biyoprepatlar (örneğin: B. thuringiensis) kullanılmalıdır.

• Kimyasal Mücadele

Bu zararlının mücadelesine mecbur kalmadıkça kimyasal mücadele yapılmamalıdır. Diğer mücadele metodları uygulandığında, kimyasal mücadele gerekli olmayabilir.

Komşu bahçelerden veya meşeliklerden bulaşma olduğu tahtirde, bahçedeki ağaçların tamamı değil, sadece kenarındaki 1-2 sıra ağaç ilaçlanmalıdır.

İlaçlama zamanı

Kış aylarında yapılacak kontroller ile bahçelerde ağaçların %30 veya daha fazlası bulaşık ve bulaşık ağaçların da %10’unda ağaç başına ortalama 15-20 veya daha fazla kışlık yuva bulunuyorsa, bu zararlı ile ilkbaharda kimyasal mücadele yapılır. İlkbaharda, iklim koşullarına bağlı olarak nisan ortalarına doğru, larvalar kışlık yuvalarını tamamen terk ettikleri dönemde ilaçlama yapılmalı, zararın ilerlemesine fırsat verilmemelidir. Genellikle bir uygulama yeterlidir. Biyoprepatların kullanılması tercih edilmelidir.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları

Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri” kitabında tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler

İlaçlamada, hidrolik bahçe pülverizatörü veya motorlu bahçe pülverizatörü kullanılır.

İlaçlama tekniği

Yaprakların alt ve üst yüzeylerinin ilaçlı su ile iyice kaplanmasına özen gösterilmelidir.

UYGULAMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ:

İlaçlanan ağaçlardan temsili nitelikte 5 ağaç işaretlenir. İlaçlamadan 7 gün (Biyopreparat uygulandığında 7 ve 14 gün) sonra her ağaçta canlı larva olup olmadığı gözlenir.

ZiraatWeb – Tarım Bilgi Merkezi

Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM)

Ağaç Sarıkurdu Zararlısı, Erginlerin kanat açıklığı erkeklerde yaklaşık 30-40, dişilerde ise 50-60 mm’dir. Beyaz renkli kanatları çok sayıda lacivert noktalarla süslüdür. Genç larvalar, pembe rnkli ve üzerinde noktalar çok az belirtgindir. Olgun larva, açık sarı renkte olup üzerine lacivert noktacıklar bulunur ve boyu 50-60 mm’dir. Yumurtası oval, yaklaşık 1 mm büyüklüğünde, açık sarı-parlak somon rengindedir. Pupası mumya pupa tipinde, kırmızımsı kahverengindedir.

Kışı ağaçların gövde ve dallarında açtıkları galeriler içerisinde, larva döneminde geçirirler. Larvalar, ilkbaharda faaliyete geçerek, temmuza kadar gelişmesini tamamlayanlar açtıkları galerilerin ağzında pupa olurlar.

Ergin uçuşları mayıs sonlarından, eylüle kadar devam eder. Ömrü 8-10 gün olan dişiler geceleri uçar ve 1000 kadar yumurtayı ağaç kabuklarından çatlakları arasına, eski galerilere, bazen de yere tek tek veya gruplar halinde bırakırlar.

Sıcaklıklığa bağlı olarak 1-3 haftada çıkan larvalar önce genç sürgünlere saldırır, sonra da dal ve gövdelere girerek galeriler açarlar. Gelişmekte olan larva bulunduğu galeriyi terk ederek, yeni galeriler açabilir. Zararlı, bir dölünü 1-2 yılda tamamlar.

Ağaç Sarıkurdu Zarar Şekli, Ekonomik Önemi ve Yayılışı

Larvalar, ağaçların gövde ve dallarında galeriler açarak beslenir. Fidan ve genç ağaçların gövdesinde, yaşlı ağaçların ise dallarında açtıkları uzun galeriler, bu kısımların zayıflamasına ve rüzgarın da etkisiyle kırılmasına yol açar. Fidan veya genç ağaçların ölümü için bunların gövdesine yerleşecek tek bir larva yeterlidir. Gelişmiş ağaçlarda dalların kırılması ise verim kaybına ve tacın şeklinin bozulmasına neden olur.

Konukçuların bulunduğu her yerde zararlıya rastlamak mümkündür. Ancak, ekonomik önemde bir yaygınlığı ve zararı yoktur.

Ağaç Sarıkurdu Konukçuları

Polifag bir zararlıdır. Başlıca konukçuları; elma, armut, erik, ceviz, kiraz, zeytin, nar ve kavaktır.

Doğal Düşmanları ve Etkinlikleri

Karıncalar, kuşlar ve özellikle ağaçkakanlar, yumurta ve genç larvaların predatörüdürler. Larvaların diğer parazitoitleri aşağıda verilmiştir.

Ağaç Sarıkurdu Mücadelesi

• Kültürel Önlemler:

Zararlı ile bulaşık dallar budanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

• Mekanik Mücadele:

Düşük yoğunluklarda, larva giriş deliklerine sokulacak uygun kalınlıkta bir tel ile larvalar öldürülmelidir.

• Biyolojik Mücadele:

Doğal düşmanların korunması ve etkinliklerin arttırılması için diğer zararlılarla mücadelede kimöyasal mücadeleye alternatif metotlara öncelik verilmeli, eğer kimyasal mücadele gerekiyorsa, doğal düşmanlara yan etkisi en az olan bitki koruma ürünleri tercih edilmelidir.

• Kimyasal Mücadele

İlaçlama zamanı:

Sonbaharda yaprak dökümünden sonra gövde ve dallar incelenerek zararlının giriş delikleri araştırılmalıdır. Larvaların açtıkları galerilerin ağzında birikten sarımsı renkteki talaş yığınları, bu giriş deliklerinin kolayca tanınmasına olanak verir. Zararlının bulunduğu her ağaçta mücadele yapılmalıdır..

Yeni larva girişleri yazın, daha çok temmuz ve ağustos aylarında olmak üzere, uzun bir döneme yayılır. Bu nedenle zararın söz konusu olduğu hallerde haziran sonlarından başlanarak 15-20 gün ara ile 3-4 ilaçlama uygulanmalıdır. Meyveye yatmış elma bahçelerinde ise Elma içkurdu’na karşı uygulanan ilaçlamalar, bu zararlıyı da baskı altında tutar.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları:

Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri” kitabında tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

Kullanılacak alet ve makineler:

İlaçlamada, hidrolik bahçe pülverizatörü veya motorlu bahçe pülverizatörü kullanılır.

İlaçlama tekniği:

Bu zararlı ile kimyasal mücadelede iki yöntem uygulanır.

1. Yeşil Aksam İlaçlaması: Yumurtadan çıkan larvalar, önce taze sürgünlere girdiklerinden ağaçlar değişik yönlerden iyice ilaçlanmalıdır. Özellikle dalların ilaçlı su ile iyice kaplanmasına özen gösterilmelidir.
2. Galeri İlaçlaması: Yaz aylarında larva giriş deliklerinin temizlenerek, içine kolay buharlaşan bir insektisit enjekte edilir veya ilaç emdirilmiş pamuk sokup delik ağzı macun ile kapatılır.

UYGULAMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ:

İlaçlamadan 15 gün sonra ilaçlı ağaçların gövde ve kalın dallarında yeni larva girişleri aranır. Yeni girişlerin olmaması uygulamanın başarılı olduğunu gösterir.

ZiraatWeb – Tarım Bilgi Merkezi

Diğer bitki zararlıları için Entomoloji (Bitki Zararlıları) Kategorimizi inceleyebilir veya Bitki Koruma Ders Notları yazımıza göz atabilirsiniz.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı